فصل سوم موضع شيعيان در قبال بيعت مأمون با امام رضا عليه السّلام به ولايت‌عهدى در سال 201 ق مأمون دست به اقدام مهمى زد و امام على الرضا عليه السّلام را نزد خود خواند و با او پيمان ولايت‌عهدى بست و اعلام كرد كه حق را به جايگاه خود بازمىگرداند و پيوند خويشاوندى را كه سال‌هاست بريده شده ، برقرار مىكند . « 1 » پيش از اين ديديم كه نهضت‌هاى انقلابى شيعى متعددى از همان ابتداى حكومت عباسى در سال 132 ق به شكل مسلحانه و انقلابى برپا شدند كه هدفشان به خلافت رساندن پيشوايان علوى بود . هم‌چنين شاهد توطئه‌ها و تلاش‌هاى بعضى از وزراى عباسى بوديم كه براى انتقال خلافت از خاندان عباسى به خاندان علوى مىكوشيدند ؛ مثل كارهايى كه ابو سلمه در دوره ابو العباس ، « 2 » و يعقوب بن داوود در دورهء مهدى ، « 3 » و برامكه در دوره

--> ( 1 ) . جهشيارى گويد : « مأمون براى تجديد عهد با على الرضا عليه السّلام تلاش فراوانى كرد . او به فضل دستور داد كه از مردم بيعت بگيرد و نامه‌هايى به سرزمين‌هاى اسلامى مبنى بر ابطال شعار سياه بنگارد . فضل به برادرش حسن نامه نوشت و او را از ماجرا مطلع كرد و به او دستور داد لباس سياه از تن برون آورد و لباس سبز بپوشد و پرچم‌ها و عمامه‌ها را سبز كند و از مردم نيز خواستار چنين كارى گردد و در اين باره با همه واليانش مكاتبه كند . » ( الوزراء و الكتاب ، ص 312 ) ( 2 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 268 / ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 137 . ( 3 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 385 - 386 / ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 6 ، ص 24 - 25 / ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 168 - 169 .